Impossible is nothing

Orrialde hauetan, eskola ezberdinetako ikasleek landuriko istorioak azaltzen dira. Horietako lehenengoa, Amelia izenburua dauka eta Josu Narbarte izeneko Irungo Txingudi institutuko ikasleak idatzitakoa da. Bigarrena, Gezurrak janez argaldu izenburua duen poesia bat da, Izaro Zinkunegik, Azpeitiko ikastola-Ikasberriko ikasleak, idatzitakoa. Hirugarrena, Mikel Mancisidorrek, Andoaingo Aita Larramendi ikastolako ikasleak, Askatasun bila izenburua daukan prosa lana idatzi zuen. Azkenekoa, Alaine Agirrek, Bermeoko Arozena-Barrueta´tar Benito institutuko ikasleak, idatzitako beste poesia bat da, Hiru segundo eta erdi izenburua daukana.
Lan hauetako testuinguruari dagokionez, kontatzen zaigun istorioaren arabera testuinguru ezberdinak bereiz ditzakegu:
• Amelia kontakizuna, testuan argi aipatzen den bezala, 1993eko azaroan gertatzen da.
• Gezurrak janez argaldu poesia bat denez gero, ezin zaio data finkoa jarri. Dena den, mende honetakoa dela esango nuke, bertan lantzen den gai modernoari erreparatuz: modeloen egoera.
• Askatasun bila kontakizunean, ez zaigu ezta data finkorik azpimarratzen. Hala ere, Mikel Mancisidorrek kontatzen duen istorioa gerra bat denez eta testuko zatiren batean Kongo aipatzen denaz baliatuz, gatazka hau 1998 eta 2003 bitartean gertatu zen Kongoko Bigarren Gerra dela iruditzen zait, 3,8 milioi hildako utzi zituen gatazka, Afrikako Mundu Gerra izenarekin ere ezaguna dena.
• Hiru segundo eta erdi poesian, ez zaigu ez aipatzen, ezta argibiderik ematen ere horren garaia zein den asma dezagun.
Istorio hauek ezberdinak direnez gero, hauen argumentuak ezberdinak izango dira ere kontatzen zaigun istorioaren arabera:
• Amelia kontakizunean, azpimarratu beharra dago Amelia izeneko emakume zahar bat bakarrik sentitzen dela bere iloba Sarak, jada hemezortzi urte zituenak, amonarengan geroz eta arreta gutxiago eskaintzen zuelako hazten zen arabera. Arazoa amona hari gelditzen zitzaion familia bakarra zela zen. Bere ama, hegazkin istripu batean hil zen; aitak, ordea, Sara jaio aurretik ama abandonatu zuen; eta aitona, Francoren aurkako klase batean sartuta zegoela, Kaliforniara ihes egin behar izan zuen.
Sara Gorkaren (bere mutilaguna) etxean gaua igaro eta amonari ohar batekin bertan lo egingo ez zuela esateak, amona gaizkitu zuen. Hurrengo arratsaldean, Sarak oharrean amonari hitz eman zion telefono deiari erantzuten ez ziola, Sarak batean baino gehiago deitzen saiatu ondoren, Sarak eta Gorkak Ameliaren etxera joan ziren, kezkatuta. Han, arratsaldeko laurak zirela eta Amelia esnatzen ez zela ikusirik, hilda zegoela konturatu ziren, Sarak bere azkeneko familia kidea galduz. Medikuen arabera, bihotzekoak jota hil zen. Gaztelugatxeko ermitan azaroaren seian honen hileta ospatu ondoren, hilabete bereko hamarrean Sara han dago, bere heriotza ahaztu ezinik. Handik minutu gutxira, Gorka hurbiltzen zaio, hari buruz berri izatearen helburuarekin. Orokorki bere familiari buruz zekien guztia azaldu zion. Horren ondoren, Sarak hortik aurrera beti elkarrekin egongo zirela esan zuen, Gorkak berehala baiezkoa emanez.
• Gezurrak janez argaldu poesian, gaur egungo modeloen kritika egiten du Izaro Zinkunegik, nire ustez oso zuzena dena, batez ere anorexiaren aipamena egiten duenean, modeloen munduan oso ohikoa den gaixotasuna, non oka egitean jaten dena baino gehiago kanporatzen da. Gainera, gaixotasun hau kronikoa da, eta momentuz medikuek ez dute honetarako erremediorik aurkitu.
• Askatasun bila kontakizunean, Mikel Mancisidorrek gerratean dagoen mutiko baten eta gure gizarteko beste baten bizipenak istorio bakar batean elkartzen ditu maisutasunez. Tarki izeneko mutiko bat Kongoko Gerran dago, eta hots batek hura esnatzen du, honek zuhaitz baten atzean makurtuta tiroka hastea eragiten duena. Era berean, Jokin bat iratzargailuaren soinua entzunda esnatzen da, eskolara joateko prestatu behar dela jakinarazten diona. Tarkiri, Rosbert koronelarekin hitz egin behar duela ohartarazten dio Shikurzek, honek ez dakien arrazoiarengatik. Honekin hitz egin eta honen astinduak jaso ondoren, zuhaitzaren atzean zegoenean Rosberti tiro egin ziola konturatu zen. Era berean, andereñoak Jokin paperezko pilota batekin gelan jolasteagatik zigortuko zuela esan zuen. Tarki haur bat hil duela eta kezkatuta eta urduri dago. Shikurzek beste arrazoi batengatik ari zen negarrez: gau batean militarrek (haietako bat Rosbert) pistola bat eman eta bere aitari tiro egiteko esan zioten. Honek, tiro egin ez ziola, Shikurzen aita, ama eta anai-arreba guztiak hil zituzten. Aldi berean, andereñoak Jokini “ez dut berriz paperezko pilotekin gela barruan jolastuko” ehun aldiz kopiatzea agindu zion, eta bukatzerakoan eskolatik irten zen, futbolean jolasten ari zela beste taldeko batekin borrokatzen hasi zen arte. Tarkik, hurrengo goizean jaikitzean, gauean bertatik ihes egin behar duela esaten du. Horren ondoren, Shikurz berarekin ihes egingo duela esaten dio, bertan bizitzen ari diren egoera jasan ezinik. Gauean beraien askatasuna lortzen dute. Aldi berean, Jokin beste mutilarekin borrokatu ondoren, etxera ailegatzean amak zigortzen du. Bost minutu ondoren, aspertuta zegoela, oihuka damutu egin zen eta askatasuna lortu zuen.
• Hiru segundo eta erdi poesian, hiru segundo eta erdiko denbora irauten duen begiradan senti daitezkeen sentimenduak azaltzen ditu Alaine Agirrek.
Ipuin hauek gai ezberdinak azaltzen dituzte:
• Amelia kontakizunean, Amelia izeneko amona baten bakardadeak Sara, hemezortzi urteko neska, familia kiderik gabe uzteko gai dela kontatzen zaigu.
• Gezurrak janez argaldu poesian, lehen azpimarratu dudan bezala, gaur egungo modeloei buruzko kritika egiten da.
• Askatasun bila kontakizunean, Tarki izeneko Kongoko gerratean dagoen mutiko baten eta Jokin izeneko gure gizartean bizi den beste baten bizipenak istorio bakarrean elkartzen dira.
• Hiru segundo eta erdi poesian, hiru segundo eta erdiko denbora irauten duen begiradan senti daitezkeen sentimenduak azaltzen dira, lehen aipatu dudan bezala.
Ipuin hauetako pertsonaiak, errealak direla esango nuke, ez baita hauen irrealtasuna adieraz dezakeen nolakotasun edo gaitasun berezirik azaltzen irakurketan.
Kontakizun hauen irakurketa, nahiko lineala iruditu zait, Hiru segundo eta erdi poesiaren salbuespena ezik, ez baitut idazleak adierazi nahi zuen sentimentaltasuna ulertu.
Hiztegiari dagokionez, orokorki ez dut arazo ugaririk topatu. Izan dudan arazo bakarra, Amelia kontakizunean pertsonaiek elkarrizketetan bizkaierazko hitz batzuk erabili dituztenean suertatu zait.
Nire iritzi pertsonala ematean, Hiru segundo eta erdi poesiaren salbuespena eginez, kontakizunak zein poesia gustukoa izan ditut, batez ere azpimarratzekoa da Askatasun bila kontakizuna, non gure gizarteko eta gerran parte hartzen ari den mutiko baten bizipenak istorio bakarrean elkartu izanak asko gustatu zait. Hiru segundo eta erdiko poesian, lehen aipatu dudan bezala, ez dut idazleak adierazi nahi zuen sentimentaltasuna ulertu, hori da gustuko izan ez dudanaren arrazoia.

Zabaldu Bildu.net | del.icio.us