Impossible is nothing

Irakurgai hauen idazleak Karmele Jaio, Paddy Rekalde, Pako Aristi, Unai Elorriaga eta Tere Irastortza dira.

Karmele Jaio, Atzerako zenbaketa lanaren idazlea da. 1970.urtean jaio zen Gasteizen. Informazio Zientzietan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean 1993-1994 ikasturtean eta ordutik kazetari lana bete du idatzizko hainbat komunikabideetan, hala nola; Egunkaria eta Garan.

Bere idazlanean, narrazioa zein eleberriaren generoak landu ditu. Narrazioari dagokionez, obra azpimarragarrienak Hamabost zauri (2004) eta Zu bezain ahul (2007) dira. Eleberriaren arloan, obra garrantzitsu bat bereizten da: Amaren eskuak (2006), zein hain arrakastatsua izan zen non gaztelerazko itzulpena egitea erabaki baitzuen.

Paddy Rekalde, Gaztetxearen hutsuneari begira berbetan kontakizunaren idazlea da. 1964.urtean jaio zen Deustun, Bizkaia. Artikulugintza jorratu du Aizu!, Ostiela! eta Putz aldizkarietan. Honez gain, Gara-ko Gazte Algara eta Mugalari gehigarrietan ere agertu dira bere lanak.

Rekalderen idazlanean, hiru genero bereizten dira: poesia, eleberria eta narrazioa. Lehenengo honen barruan, Sex abaroa (2000) eta Bilbo dub kronikak (2004) liburuak bereizten dira. Eleberriaren generoan, Ragga-ragga dator gaua (2006) eta Rebel Mayo Colorao (2002) eleberriak bereizten dira. Narrazioan, Aizu Paddy! (1997) eta Whiskey koloreko gauak (1999)kontakizunak dira azpimarragarriak.

Pako Aristiren kasuan, Euskal Herria zer den irakurgaia idatzi zuen. Idazle hau 1963ean jaio zen Urrestillan, Gipuzkoa. Betharran ordenako fraideekin egin zituen bere lehen ikasketak eta ondoren, kazetaritzan lizentziatu zen EHUn. Komunikabideetan kolaboratzen du eta EITB-ko gidoilaria izan da ere. 1992 eta 1993.urteetan, Rikardo Arregi kazetaritza saria irabazi zuen. Iaz, Toribio Altzaga antzerkiko Euskaltzaindiaren eta BBKren Literatur Sariaren irabazlea izan zen, Josu Dukatiren proposamena lanarengatik.

Pako Aristik literatur genero ugari landu ditu, esaterako; biografia, haur eta gazte literatura, kronika, poesia, narrazioa, eleberria eta saiakera. Genero hauetatik guztietatik bere lan azpimarragarrienak Gauza txikien liburua saiakera, 2004ean argitaraturikoa, Castledown eta Libreta horiko poemak poema bildumak, 1996 eta 2003koak, hurrenez hurren eta Auto-stopeko ipuinak eta Note Book narrazioak, 1994 eta 2005ekoak, hurrenez hurren.

Unai Elorriaga poesian idatzita dagoen Puntapax kontakizunaren idazlea da. Bilbon jaio zen 1973ean, baina txikitatik Algortan (Bizkaia) bizi da. Bere lehen nobelarekin, SPrako tranbia (2001), Espainiako Narratiba Sari Nazionala erdietsi zuen. Euskal Filologia ikasi zuen eta itzultzailea da lanbidez. Espainiako Sari Nazionala irabazi ostean, El Pais, El Mundo eta La Vanguardia bezalako egunkarietan kolaboratu du.

Unai Elorriagak eleberria eta saiakeraren generoak landu ditu. Hala ere, bere lan azpimarragarrienak idatzi dituen hiru nobelak dira: aurretik aipatutako SPrako tranbia (2001), Van´t Hoffen ilea (2003) eta Vredaman (2005), hain zuzen ere.

Tere Irastortza Garmendia azken testuaren idazlea da. Zaldibian jaio zen 1961ean, baina Olaberrian bizi da. Euskal Filologia eta Filologia Hispaniarreko ikasketak egin zituen. Urte askotan Beragarako UNEDeko Ikastetxe Elkartuan lan egin zuen eta orain Beasaingo Ikastolako zuzendaria da. 2002.urteaz geroztik, Euskal Idazleen Elkarteko Lehendakaria izan da 2006 urtera arte. Tere Irastortzak komunikabideen munduan burutu dituen kolaborazioen artean, azpimarratzekoak dira Euskadi Irratian urtebetez kolaboratzen aritu zela eta Argia egunkariko kolaboratzaile lanak egiten dituela oraindik.

Tere Irastortzak, poesiaren generoa baino ez du landu. Honen barruan, pasa den ebaluazioan XVI.mendeko literaturan azterturiko idazle batek, Joanes Etxeberri Ziburukoak, Manuel devotionezcoa edo eliçara erabilteco liburua izenburuaz argitaratu zuen lanaren kritika bat dirudi, Tereren obraren izenburuak Manual devotio gabecoa edo ibilgailuetara erabiltzeco escu-liburua (1994) baitio. Honen gainontzeko obra azpimarragarriak, Gabeziaren khantoreak (1995) eta Glosak (2003) dira. Azkeneko honi esker, 2004ean Espainiako Kritika Saria erdietsi zuen Terek.

Kontakizun hauen guztien testuingurua, nahiz eta testuetan istorioak zehazki kokatzeko datak ez agertu, testuek lantzen dituzten gaiei erreparatzean, orain dela asko gertatu ez zirela kontura ginateke, lehen eta batez ere bigarren kontakizunean, egoeretako batzuk gaztetxe baten inguruan gertaturikoak direnez gero, istorioak XIX.mendearen amaieran zein XX.mendearen hasieran kokatuta egon litezke. Gainontzeko lanen kasuan, gai oso orokorrak lantzen dituztenez gero, zailagoa izango litzateke garai bat zehaztea.

Bost istorio ezberdin bereizten direnez gero, bost argumentu ezberdin daude:

· Atzerako zenbaketa istorioan, Amaia, bikoteaz bananduta dagoen emakumea, merkatal gunera doa, bere alabak urtebetetzea McDonalds-en ospatu nahi duenez gero, horren enkargua egiteko. Han, ordudanik 15 urte baino gehiagoz ikusi ez zuen nerabezaroko lagun batekin topo egiten du, Xabier, zein Brighton-en bizi zela bere bikoteaz banandu zen. Horren ondoren, garagardotegi batean zerbait hartzea erabaki zuten, non hizketaldiarekin jarraitu zuten normaltasunez, Xabierrek gaztetxean elkarrekin margotu zuten ikurrari buruz galdetzen dion arte, non Amaia mutu gelditu zen. Hori zela eta, gaztetxearen egoeran gertatu zen bezala, Xabierrek eskua sabelera sartu zion, baina honek hemezortzi urteko neskatoaren sabela ez zela nabaritu zuen berehala, batez ere bere alabaren zesarea orbaina nabaritu zuenean, zeinen ondorioz Xabier komunera doan bitartean Amaiak ihes egiten du, gaztetxean poliziak megafonoz ihes egiteko bost minutu eman zion egoera gogoraraziz.

· Gaztetxearen hutsuneari begira berbetan irakurgaian, Rekaldek, lehenik, gaztetxeen gaur egungo estereotipoa azaltzen hasten da, herri gehienetan txarto ikusiak daudela esanez, drogak eta istiluak baitaude beti hauetan. Hura egon zen gaztetxeari dagokionez, Falangeko gazte sailekoa zen, beraz, falangearen ikurra kentzea hartu zuten aurreneko behartzat. Paddy-ren gaztetxean, gaur egungoetan ez bezala, zeramika, antzerki eta dantza bezalako tailerrak antolatzen zituzten. Umeak ere gaztetxean txarangak izaten zituztela aipatzen du, hori zela eta, irrati libre bat ipintzea erabaki zuten. Gaztetxearekin egin zuten lanaren ondorioz, lehen jonkiak eta txikiteroak baino ez zeuden auzoaren ospe txarra aldatzea lortu zuten. Hala, irrati librean askotariko saioak botatzen zituzten. Era berean, irratia grebak zeudenean poliziaren mugimenduen berri emateko erabiltzen zuten. Honela, gaztetxeak jaio ziren, eta denboraren poderioz, drogak eta istiluak dauden lekuak bilakatu dira.

· Euskal Herria zer den kontakizunean, Pako Aristik Euskal Herria politikoen, kirolarien eta sukaldarien herria dela esaten du. Hala ere, bere ustez Euskal Herrian enpresarioak dira errege, haien aurka ezer egingo ez duen bermea daukatelako, baizik eta, Aristik dioen bezala, egoera txarrenean ere, garaile ateratzen dira. Gainontzeko pertsonak, ostera, hobe dute etsita egotea, ez baitira mapa soziologikoan agertu ere egiten.

· Puntapax lanean, Unai Elorriagak Pragako zein Amsterdameko teilatuez hitz egiten du lur-arrasean egongo balira bezala. Hala, etxeez edota lorategiez hitz egiten duenean, lurpeko galerian kokatuta daudela dio. Azkenik, Lisboa eta Londresi buruz hitz egiten du, Pragako gaztetxera bueltatuz.

· Tere Irastortzak idatziriko testuan, poesia erabiliz ikara eta desbideratuen ikuspuntu literarioak ematen ditu.

Gaiari dagokionez, argumentuan bezala, kontakizunaren arabera gai desberdin bat bereiz daiteke.

· Atzerako zenbaketan, Karmele Jaioren helburua 15 urte baino gehiago elkar ikusi gabe zeramaten bi lagunek iraganean eta orainaldian bizitako egoeren parekotasunak azaltzea da.

· Gaztetxearen hutsuneari begira berbetan irakurgaian, Rekalderen helburua, irakurlea orainaldiko eta iraganeko gaztetxeen arteko desberdintasunez jabetzea da. Horretarako, bera egon zen gaztetxea eta gaur egungo gaztetxearen estereotipoa erabiltzen ditu.

· Euskal Herria zer den kontakizunean, Aristik Euskal Herrian bizi den jendeari buruzko iritzia ematen du, biztanleen lanpostua oinarritzat hartuta.

· Puntapax lanari dagokionez, Unai Elorriaga teilatuetan oinarritzen da Praga eta Amsterdam bezalako hiriak deskribatzeko.

· Tere Irastortzaren lanean, lehen esan bezala, ikara eta desbideratuak era literarioan definitzen ditu.

Kontakizun hauetan ageri diren pertsonaiak, errealak direla esango nuke, ez baitute inolako ezaugarri edo nolakotasun irrealik.

Irakurgai hauen irakurketa, nahiz eta Karmele Jaioren lanean orainalditik iraganeranzko eta alderantziz jauziak etengabe eman, irakurketa jarraitzeko gai izan naiz. Beste kasu guztietan, ez zait arazorik suertatu alderdi honi dagokionez.

Hiztegiaren arloan, Paddy Rekalderen testuaren salbuespena eginez, non jozak edo leukiek bezalako aditz batzuk ulertzeko arazoak izan ditut, ez ditut arazo gehiegirik izan.

Nire iritzi pertsonala ematean, oso ondo ulertu ez dudan Puntapax kontakizunaren salbuespena eginez, gustukoak izan ditut gainerako istorioak. Guztien gainetik, azpimarratu beharra dut Karmele Jaiorena, zein istorio berezia iruditu zait.